“..Στέρξε, ουρανέ αψηλέ, φανέρωσέ μου

γιατί σε μένα ξέσπασε ο θυμός σου,

και ποιο το κρίμα που ’χω καμωμένο

σε σένα που γεννήθηκα στον κόσμο ;

  

Που ήρθα στον κόσμο, σ’ έχω αδικημένο·

ναι, σου ’δωκα αφορμή να με παιδεύεις !

Μ’ ας είχα μιαν απόκριση από σένα,

το σκοτάδι μου μήπως το φωτίσει,

πως η δική μου η γέννηση, ουρανέ μου,

στην κρίση σου αδικότερη σου εφάνη ;

 

Δεν έχει γεννηθεί το κάθε πλάσμα ;

Κι αν έχει γεννηθεί, γιατί τη χάρη

τη δική του δε χάρηκα ποτέ μου ;

 

Γεννιέται το πουλί, γιορτοφοράει,

και πουπουλένιο λούλουδο φαντάζει

ή σαν κλωνί ανθισμένο με φτερούγες,

κ’ ευθύς στα πέρατα χιμά του αιθέρα

γοργόφτερο κι αρνιέται τη φωλιά του·

κ εγώ, που πιότερη ψυχή ’χω εντός μου,

πιο λίγη λευτεριά, ουρανέ, λαβαίνω !

 

Γεννιέται και το αγρίμι, με δερμάτι παρδαλό,

πλουμισμένο από τις βούλες

που το Θείο του χάρισε κοντύλι,

και να ! σκληρό κι αγριεμένο χιμίζει,

κι απ’ την ανάγκη σοφά οδηγημένο,

την πείνα του να βρει πώς να μερώσει·

κ’ εγώ, που ’ναι γλυκό το φυσικό μου,

πιο λίγη λευτεριά, ουρανέ, λαβαίνω !

 

Γεννιέται και το ψάρι από τ’ αυγό του

στη λάσπη του γιαλού και στη φυκιάδα,

και σα λεπιδωτή βαρκούλα μέσα

στο κύμα καθρεφτίζει τη θωριά του·

κ’ εγώ, που λεύτερη βουλή με ορίζει,

πιο λίγη λευτεριά, ουρανέ, λαβαίνω !

 

Γεννιέται και το ρυάκι το ασημένιο,

κι ασπέδιστο φιδοκυλάει στον κάμπο,

την ομορφιά του κόσμου τραγουδώντας·

κ’ εγώ, που πιο ζωή στο στήθος κλείνω,

πιο λίγη λευτεριά, ουρανέ, λαβαίνω !

 

Αχ, τέτοιο πάθος, με ανάβει σαν καμίνι

και με κάνει να θέλω ν’ ανασπάσω

και να κάμω λουρίδια την καρδιά μου.

 

Θε μου ! Ποιος νόμος, ποιο δίκιο τ’ ορίζει

του ανθρώπου να στερούν το χάρισμά σου

που χαίρουνται τα πλάσματά σου τ’ άλλα,

πουλιά κι αγρίμια, ψάρια και ποτάμια ;”

                  -Κι είναι το παραπάνω απόσπασμα, από ένα μονόλογο του Σιγισμούντου  από το θεατρικό έργο του  Ισπανού θεατρικού συγγραφέα Pedro Calderón de la Barca (Πέντρο Κανλντερόν ντε Μπάρκα) (1622 – 1673) “ Η ΖΩΗ ΕΙΝΑΙ ΟΝΕΙΡΟ” ,σε μετάφραση του Παντελή Πρεβελάκη

          Το παρακάτω κείμενο είναι ένα πρώτο απόσπασμα από την επιστολή του Κικέρωνος, του περίφημου νομομαθούς, ρήτορος και φιλοσόφου προς τον Ατίλιο Νίβιο, μελλοντικό διοικητή ελληνικών πόλεων επί κυριαρχίας της Ρωμαικής αυτοκρατορίας επί των εις τον Ελλαδικόν χώρον, εδαφών.

       Η επιστολή γράφτηκε περί το έτος 60πΧ . Σε αυτήν ο Κικέρων δίδει συμβουλές στον Ατίλιο, ενημερώνοντάς τον για τους Ελληνες που πρόκειται να διοικήσει, το τι είδους λαός ανθρώπων είναι, ποιά τα χαρακτηριστικά τους επί πολλών θεμάτων..

       Την βρήκα, την επιστολή αυτή, εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, διαχρονική και με πολλές.. αλήθειες.

       Και, κατ’ εμέ, αποκαλύπτει με διαφάνεια την ιστορική και αδιάλειπτη συνέχεια της Ελληνικής φυλής..από την αρχαιότητα ως σήμερα

       ‘Οχι, για να μην λένε μερικοί.. οτι οι σημερινοί ‘Ελληνες δεν έχουν καμμιά σχέση με τους αρχαίους μας προγόνους! Ακόμη και στ’ασχημά μας, οχι μόνον στα ωραία μας, εμείς οι σημερινοί είμαστε ως εκείνους τους παλιούς. Για διαβάστε, δείτε και σείς και κάθε άποψη δεκτή!

Απόσπασμα πρώτον

      “ Ο ‘Ελληνας είναι  πιό εγωιστής από μας και συνεπώς και από όλα τα έθνη του κόσμου.

        Το άτομό του είναι “πάντων χρημάτων μέτρον” κατά το ρητό του Πρωταγόρα.

       Αδέσμευτο, αυθαίρετο και ατίθασο, αλλά και αληθινά ελεύθερο ορθώνεται το εγώ των Ελλήνων.

       Χάρις σε αυτό σκεφθήκανε πηγαία, πρώτοι αυτοί, όσα εμείς αναγκαζόμαστε σήμερα να σκεφθούμε σύμφωνα με την σκέψη τους.

       Χάρις σε αυτό βλέπουν με τα μάτια εκείνων που είδαν πριν από αυτούς.

        Χάρις σε αυτό η σχέση τους με το σύμπαν, με τα πράγματα και τους ανθρώπους δεν μπαγιατεύει αλλά είναι πάντα νέα, δροσερή και το κάθε τι, χάρις σε αυτό το εγώ αντιχτυπάει σαν πρωτοφανέρωτο στην ψυχή τους. Είναι, όμως, και του καλού και του κακού πηγή τούτο το χάρισμα. Το ίδιο εγώ που οικοδομεί τα ιδανικά πολιτικά συζτήματα, αυτό διαλύει και τις πραγματικές πολιτείες των ανθρώπων.

        Και ήρθανε οι καιροί όπου ο ελληνικός εγωισμός ξέχασε την τέχνη που οικοδομεί τους ιδανικούς κόσμους, αλλά δεν ξέχασε την τέχνη που γκρεμίζει τις πραγματικές πολιτείες. Και εμείς τους συναντήσαμε, καλέ Ατίλιε, σε τέτοιους καιρούς και γιαυτό η κρίση μας γιαυτούς συμβαίνει να είναι τόσο αυστηρή, που κάποτε καταντάει άδικη.

       Αλλά και πως να μην είναι; Η μοίρα μας έταξε νομοθέτες του κόσμου και το ελληνικό άτομο περιφορεί τον νόμο. Δεν παραδέχεται άλλη κρίση δικαίου παρά την ατομική του, που δυστυχώς στηρίζεται σε ατομικά κριτήρια.

        Απορείς, πως η πατρίδα των πιό μεγάλων νομοθετών έχει τόσο λίγη πίστη στον νόμο;Και, όμως από τέτοιες αντιθέσεις πλέκεται η ψυχή των ανθρώπων και η πορεία της ζωής των. Σπάνια οι ‘Ελληνες πείθονται ¨τοις κείνων ρήμασι”. Πείθονται μόνον στα ρήματα τα δικά τους και ή αλλάζουν τους νόμους τους κάθε λίγο, ανάλογα με τα κέφια της στιγμής ή όταν μπορούν να τους αλλάξουν τους αντιμετωπίζουν σαν εχθρικές δυνάμεις και τότε μεταχειρίζονται εναντίον τους η την βία ή τον δόλο. Α! Τόσο την χαίρεται ο έλληνας την εύστροφη καταδολίευσή τους, τους σοφιστικούς διαλογισμούς που μεταβάλλουν τους νόμους σε ράκη.

        Ο ‘Ελληνας έχει πιό αδύναμη μνήμη από μας και γιαυτό έχει λιγότερη συνέχεια στον πολιτικό του βίο. Είναι ανυπόμονος  και κάθε λίγο, μόλις δυσκολέψουν τα πράγματα, αποφασίζει ριζικές μεταρρυθμίσεις.

        Θες να σαγηνέψεις την εκκλησία του Δήμου σε μιά Πόλη Ελληνική;

        Πες τους: Σας υπόσχομαι αλλαγή.

        Πες τους: Θα θεσπίσω νόμους

        Αυτό αρκεί. Με αυτό χοντραίνει η ανυπομονησία του, το αψίκορο πάθος του.

       Τι φαεινές συλλήψεις θα βρείς μέσα σε αυτά τα ελληνικά δημιουργήματα της ιδιοτροπίας της στιγμής!

        Εμείς, δειλά-δειλά και μόνον με το χέρι του παραίτορα τολμήσαμε, διολισθαίνοντας μέσα στους αιώνες, να ξεφύγουμε από τους άκαμπτους κλειούς της Δωδεκαδέλτου μας, και πάλι διατιμώντας όλους τους τόπους, όλα τα εξωτερικά προβλήματα. Τούτη η υποκρισία των μορφών, όταν η ουσία αλλάζει, δείχνει πόση είναι η ταπεινοφροσύνη μας μπρος σε κάθε τι που είναι θεσμός και έθος και παράδοση, πόσο το παρελθόν και η συνέχεια βαρύνουν την πορεία μας και πόσο δίκαια αντέχουμε αιώνες εκεί που οι ΄Ελληνες εκάμφθηκαν σε δεκαετηρίδες.

        Μέσα στους πιό πολλούς Ελληνες, αμα σκαλίσεις λίγο, θα βρείς εναν ισχνόν Κοριολιανό, έναν άσημον εκδηκητικόν Αλκιβιάδη, ένα εγώ μεγαλύτερο από την πατρίδα. Οχι βέβαια σε όλους, αλλιως δεν θα υπήρχαν σήμερα Ελληνικές Πόλεις…

      …Οι Ελληνες, λίγα πράγματα σέβονται και σπάνια όλοι τους τα ίδια. Και προς καλού και προς κακού στέκουν πάνω από τα πράγματα. Για να κρίνουν αν ένας νόμος είναι δίκαιος, θα τον μετρήσουν με το μέτρο της προσωπικής τους περίπτωσης, ακόμη και όταν υπεύθυνα τον κρίνουν στην Εκκλησία ή στο Δικαστήριο.

        Ο Ελληνας ζητεί από τον νόμο δικαιοσύνη για την δική του προσωπική περίπτωση.

        Αν τύχει και ο νόμος δίκαιος στην ολότητά του, και δεν ταιριάζει σε λίγες περιπτώσεις, όπως η δική του,  δεν μπορεί να το παραδεχθεί αυτό.

        Και εν τούτοις, τετρακόσια χρόνια τώρα, το διακήρυξε ο μεγάλος τους Πλάτων, πως τέτοια είναι η μοίρα και η φύση των νόμων, πως άλλο νόμος και άλλο δικαιοσύνη, το διακήρυξε και ο Σταγερίτης, χωρίζοντας το δίκαιο από το επιεικές.

        Αλλά δεν τ’ ακούει αυτά ο ΄Ελληνας! Δεν δέχεται να θυσιάσει την δική του περίπτωση, το δικό του εγώ, σε έναν νόμο σκόπιμο και δίκαιο στην γενικότητά του..

        Ετσι είναι οι πιό πολλοί στις πόλεις που πρόκειται να διοικήσεις, έτσι διαφορετικοί, αν όχι από μας, όμως από τους πατέρες μας, που θεμελίωσαν το μεγασλείο της παλιάς, της αληθινής μας δημοκρατίας ”

…..και η συνέχεια έπεται

             Τικ,τοκ!

            -Κυρία, καλημέρα, μήπως έχετε να μου δώσετε λίγα χρήματα..Ξέρετε…

           ‘Ετσι, με αυτό το καλημέρισμα, ξεκίνησε η μέρα μου σήμερα!

           ‘Ητανε ακόμη πρωί, σαν μπροστά μου, στάθηκε ένα ακόμη παιδί να μου πεί κείνη την καλημέρα!

           ‘Ενα ακόμη παιδί! Από κείνα τα παιδιά με τους ανασηκωμένους ώμους, το μαζωμένο σώμα, τα χλωμά πρόσωπα με τ’ άδειο βλέμμα.

            Θάταν , δεν θάτανε 18 χρονώ…

           Πολλά τέτοια παιδιά, αγόρια, κορίτσια..πάντα με μια έτοιμη φτηνή δικαιολογία..

          ‘Αλλα, άλλες φορές, μου μιλάνε στα ίσα.. Τα χρειάζομαι, κυρία..μου λείπουνε τόσα..

            Πόσο πάει η δόση;

          Άλλες φορές είναι νευρικά..είναι και μερικά που δεν έχουνε συνηθίσει ακόμη τα ψέματα..πρωτόπειρα στο μονοπάτι αυτό του δρόμου του πουθενά.. Εκείνα έχουν την αγωνία στην ματιά, την ντροπή στα χείλη.. και καμμιά φορά, σαν απομιλάμε, φεύγουνε βιαστικά, αμήχανα,  ψιθυρίζοντας μια συγγνώμη..

            Ανάθεμα στους αλήτες, στους φονιάδες, σκοτώνουνε τα παιδιά!

          ‘Ητανε κανα δύο μήνες πριν, μια Κυριακής το απομεσήμερο, θυμάμαι, σαν βρήκα ένα παλληκάρι στην ξώπορτα νάναι σε ημικωματώδη κατάσταση.. Τι ταραχή πέρασα μέχρι να το συνεφέρω, να ξυπνήσει…να πεί μια λέξη..να κινηθεί..να μπορέσει να γυρίσει έστω κείνη την φορά στο σπίτι ζωντανό.. Κι ήτανε παιδί στα 18

           Πόσο πάει η δόση;

          Και, δεν πάνε πολλά χρόνια, πως να ξεχάσω, που’τανε μια τέτοια κοπελλιά απέναντί μου .. Κι ήτανε τα μάτια της αδειανά, οι κινήσεις της σαν του ρομπότ από τους καμμένους μύες..απελπιστικά αργές .. και είχε φωνή επίπεδη, άχρωμη σα το δέρμα της, σα τα μάτια της..

          Κι ήτανε εκείνη η κοπελλιά, τότε, που μου’ πε.. Κυρία, ξέρετε, εγώ έχω χάσει την ψυχή μου…Σκοτώνουνε, ξέρετε, την ψυχή αυτά, συνέχισε άχρωμα...και μετά ήταν από κείνης το στόμα που ακουσα ..έτσι επίπεδα και αταλάντευτα..πόσες άλλουνών ψυχές σκότωνε η ίδια..κάθε μέρα, για να μπορεί να εξασφαλίζει την δόση..

         Και ήτανε μετά,  που από κείνης της κοπελλιάς το στόμα, από κείνης την άχρωμη φωνή π’ άκουσα να μου λέει πως αναμεσίς των αλλουνών, θέλησε να πάρει και την ψυχή της αγαπημένης μου, μα εκείνη.. την ακουγα να συνεχίζει να μου λέει...ξέρετε κυρία, εκείνη είπε οχι, κράτησε την ψυχή της,..κυρία..δεν της την πήρα..εκείνη κράτησε την ψυχή της..πρόλαβε, πέθανε.

         Κ’ ήτανε κι εκείνη η κοπελλιά, σα την αγαπημένη μου,  ένα παιδί στα 18

          Πόσο πάει η δόση;

“Δέδυκε μεν α σελάννα και

Πληιάδες· μέσαι δε

νύκτες, παρά δ' έρχετ' ώρα,

εγώ δε μόνα κατεύδω”

Σαπφώ

“Η Σελήνη και οι Πλειάδες έδυσαν,

είναι μεσάνυχτα· εποχή, ώρα, νιότη

παρέρχονται κι εγώ κοιμάμαι μόνη.”

Απόδοση , άλλως μετάφραση:

Κορνήλιος Καστοριάδης

……………………………………………………………………………………………………………………………………

           Το παρακάτω κείμενο,  υπογραφόμενο από  τον ‘Ελληνα φιλόσοφο,  οικονομολόγο και ψυχαναλυτή Κορνήλιον Καστοριάδη ( γεν, Κωνσταντινούπολη 11/3/1922 –Παρίσι 26/12/1997) που αποτελεί απόσπασμα από το υπό τον τίτλον

“Εκφραστικά μέσα της ποιήσεως.”

Μερικές σημειώσεις *

 είναι ανέκδοτο και  ανολοκλήρωτο κείμενο του Καστοριάδη. To τμήμα που αναφέρεται στη Σαπφώ έχει εκδοθεί σε ελληνική απόδοση του κ. Ζ. Λορεντζάτου στο Μνημόσυνο για τον Κορνήλιο Καστοριάδη από τον Ζήσιμο Λορεντζάτο, ένα φίλο του, Αθήνα 1998. (Σ.τ.Μ.)

            Βρήκα όλόκληρο το κείμενο εξαιρετικά ενδιαφέρον , μα εξετίμησα ως ιδιαίτερα αποκαλυπτική την σκέψη του φιλοσόφου που τον ωδήγησε στην παραπάνω μετάφραση (ή απόδοση)του ποίηματος, Διαβάστε το , έχει ενδιαφέρον!

             ( Σημ. Οι επισημάνσεις δικές μου)

…………………………………………………………………………………………………………………………………………

          “Δέδυκε, του ρήματος δύω, σημαίνει βούτηξε, καταβυθίστηκε.

         Στην Ελλάδα των διακοσίων κατοικημένων νησιών και των περίπου δέκα χιλιάδων χιλιομέτρων ακτών, ο ήλιος, η σελήνη και τ' αστέρια δεν πλαγιάζουν, βουτούν στη θάλασσα, βυθίζονται.

         Σελάννα είναι βέβαια η σελήνη, και δεν μπορούμε να αποδώσουμε τη λέξη διαφορετικά. Για έναν αρχαίο Έλληνα όμως, η λέξη σελάννα παραπέμπει αμέσως στο σέλας,2 το φως· σελάννα είναι η φωτεινή, ο φωστήρ.

( σελασ-να>αιολ. σελάννα, αττ. σελάνα, σελήνη· πρβλ. νεοελλ. φεγγάρι<φέγγος)

         Πληιάδες, είναι η Πούλια, είναι οι Πολυάριθμες. Για έναν Γάλλο –ή έναν Ευρωπαίο– χωρίς επαρκή καλλιέργεια, η λέξη δεν λέει τίποτα· και για τον μετρίως καλλιεργημένο Γάλλο, πρόκειται για μια πλειάδα επιφανών Γάλλων ποιητών του 16ου αιώνα, και για μια συλλογή βιβλίων στις εκδόσεις Gallimard. Αλλά για τον Έλληνα αγρότη, τεχνίτη, ή ναυτικό της Αρχαιότητας (κι ακόμη έως προσφάτως), πρόκειται για ένα αστρικό νέφος –διακρίνονται τουλάχιστον επτά αστέρες δια γυμνού οφθαλμού– που ένας σημερινός αστρονόμος θα αποκαλούσε σφαιρωτό σμήνος μερικών εκατομμυρίων αστέρων, υπέροχος αστερισμός στον ωραιότερο σχηματισμό του νυχτερινού ουρανού, μέσα σ' ένα τεράστιο τόξο του κύκλου ο οποίος καλύπτει περισσότερο από το ήμισυ του ουράνιου θόλου, αρχίζοντας από την Πούλια, περνώντας από τον Ωρίωνα και τερματίζοντας στον Σείριο.3

         Όταν περί το τέλος του καλοκαιριού εμφανίζεται ο Σείριος, λίγο πριν από την ανατολή του ηλίου, οι ωχρές πλέον Πλειάδες έχουν ήδη διαβεί το ζενίθ, πηγαίνοντας προς τα δυτικά. Τη στιγμή που ομιλεί η Σαπφώ, οι Πλειάδες έχουν ήδη δύσει, ένδειξη ακριβής και πολύτιμη, στην οποία θα επανέλθω.

        Μέσαι δε νύκτες, κατά λέξιν: οι νύχτες βρίσκονται στο μέσον τους, είναι μεσάνυχτα. Στο μέσον αυτής της νύχτας, στα μεσάνυχτα εκείνης της ημέρας, η Σελήνη και οι Πλειάδες είχαν ήδη δύσει. Ας υποθέσουμε προσωρινά ότι το τέλος του ποιήματος θα μπορούσε να αποδοθεί κάπως έτσι:... η ώρα περνά, κι εγώ κοιμάμαι μόνη.

         Εδώ, η ίδια η Σαπφώ ομιλεί, η Σαπφώ που γεννήθηκε γύρω στα 612 στη Λέσβο. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι το ποίημα γράφτηκε γύρω στα 580, ίσως και πριν. Λυρικό ποίημα, όπως λέγομε, που εκφράζει τα συναισθήματα, την ψυχική κατάσταση του ποιητή, και όμως, ο μύθος –η αφήγηση, η ιστορία– είναι παρών, νοσταλγικός και υπέροχος.

        Χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια, βλέπουμε τον νυχτερινό ουρανό να περιγράφεται, τη Σελήνη και τις Πλειάδες να έχουν ήδη δύσει, κι αυτήν τη γυναίκα, ενδεχομένως ερωτευμένη με κάποιον που δεν είναι εκεί, ίσως και όχι, ωστόσο γεμάτη πόθους, η οποία, εν τω μέσω της νυκτός, δεν μπορεί να κοιμηθεί και λέγει τη θλίψη της που στο κρεβάτι της είναι μόνη.

        Διαβάζομε ένα αρχαίο ποίημα σημαίνει ότι ξαναβρίσκουμε έναν κόσμο πια χαμένο, έναν κόσμο τώρα σκεπασμένο από την αδιαφορία του “πολιτισμού” μπροστά στα στοιχειώδη και θεμελιώδη. Είναι το μέσον της νύχτας και η Σελήνη έχει ήδη δύσει. Ένας σύγχρονος μας δεν βλέπει τί σημαίνει αυτό. Δεν φαντάζεται ότι, αφού η Σελήνη έδυσε πριν από τα μεσάνυχτα, βρισκόμαστε μεταξύ της νέας Σελήνης και του πρώτου τετάρτου, στην αρχή συνεπώς ενός σεληνιακού μηνός (μέτρον χρόνου για όλους τους αρχαίους λαούς). Αλλά οι Πλειάδες έδυσαν. Αυτήν την ακρίβεια των αρχαίων ποιητών δεν την ξαναβρίσκουμε παρά μόνο σπάνια στους νεότερους, αφού με αφετηρία αυτήν την ένδειξη θα μπορούσαμε σχεδόν να προσδιορίσομε την εποχή της σύνθεσης του ποιήματος.

        Βρισκόμαστε στην άνοιξη, διότι την άνοιξη –και μάλιστα στην αρχή της– οι Πλειάδες δύουν πριν από τα μεσάνυχτα· όσο περισσότερο προχωρεί το έτος, τόσο δύουν αργότερα. Η Σαπφώ είναι ξαπλωμένη, και η ώρα περνά.

         Τί είναι η ώρα; Ο μεταφραστής θα αποδώσει τη λέξη “αβίαστα” ως [ώρα στα νέα ελληνικά και] heure στα γαλλικά (μέσω του λατινικού δανείου hora).

        Ώρα, όμως, στα αρχαία ελληνικά, σημαίνει επίσης την εποχή, ήδη στον Όμηρο, κι αυτή η έννοια διαρκεί ως σήμερα διά μέσου των αλεξανδρινών και βυζαντινών χρόνων· αι ώραι του έτους είναι οι εποχές. Είναι βεβαίως και η ώρα, με τη συνήθη έννοια του όρου, όχι η ώρα των ρολογιών, αλλά η ώρα ως υποδιαίρεση της διάρκειας της ημέρας. Ένα από τα περίφημα ποιήματα που η ύστερη Αρχαιότητα απέδιδε στον λυρικό ποιητή Ανακρέοντα αρχίζει ως εξής: “μεσονύκτιος ποτ' ώραις”, στίς ώρες του μεσονυκτίου.

        Ώρα, όμως, είναι και η στιγμή κατά την οποία ένα πράγμα “είναι στην ώρα του”, που είναι πραγματικά καλό κι “ωραίο”, είναι συνεπώς για τους ανθρώπους ο ανθός της νιότης. Στο Συμπόσιο όταν ο Αλκιβιάδης αφηγείται πως προσπάθησε να πλαγιάσει με τον Σωκράτη, αλλά σηκώθηκε το πρωί χωρίς να πάθει τίποτα (καταδε-δαρθηκώς...), σαν να είχε κοιμηθεί με τον πατέρα του ή τον αδελφό του, καταλήγει: Ο Σωκράτης είναι υβριστής, τόσο κατηφρόνησεν της εμής ώρας, τη νιότη μου, την ομορφιά μου, το γεγονός ότι ήμουν ώριμος να με συλλέξει σαν έναν ωραίο ερωτικό καρπό.

        Πρέπει τέλος να κάνω μνεία του συνδέσμου δε, που σημαίνει τόσον “και” όσον και “αλλά”. Εδώ η επιλογή είναι αναπόφευκτη και θα μεταφράσω απλώς “και”. Τί λέγει λοιπόν η Σαπφώ;

“Η Σελήνη και οι Πλειάδες έδυσαν,

είναι μεσάνυχτα· εποχή, ώρα, νιότη

παρέρχονται κι εγώ κοιμάμαι μόνη.”

         Ουδείς νεότερος μεταφραστής, απ' όσο ξέρω, δεν τόλμησε να μεταφράσει τη μοναδική λέξη ώρα με τρεις λέξεις. Όμως, η κορύφωση της έντασης του ποιήματος είναι ακριβώς αύτη η λέξη που συνδυάζει περισσότερες της μιας σημασίες, χωρίς να θέλει ή να πρέπει να επιλέξει ανάμεσα τους: την εποχή του έτους, την άνοιξη –το νέο ξεκίνημα του χρόνου μετά τον χειμώνα, την εποχή των ερώτων–, την ώρα που παρέρχεται και τη νεότητα της Σαπφούς που μάταια αναλώνεται, αφού δεν υπάρχει κανείς στο κρεβάτι της. Η μεγαλοφυΐα της Σαπφούς έγκειται και στην επιλογή ακριβώς αυτής της λέξεως, το φάσμα σημασιών της οποίας διαφωτίζεται και εμπλουτίζεται από το υπόλοιπο ποίημα (χωρίς τη μνεία της δύσης των Πλειάδων, η έννοια εποχή/άνοιξη της λέξεως ώρα θα ήταν πολύ λιγότερο επιτακτική…”

…………………………………………………………………………………………………………………………..

Σημειώσεις:

1. Ο πίνακας “Sleeping Woman” είναι του Ιαπωνα ζωγράφου Nemuru onna

2.  Για την Σαπφώ,(περ.612-570π.Χ) την γνωστή λυρική μας αρχαία ποιήτρια από την Λέσβο, για κείνη την ερωτική γυναίκα που μεταξύ άλλων είπε:

"Και τώρα ο έρωτας ο λυσιμελής με παρασύρει."

διαβάστε, αν θέλετε περισσότερα:

http://www.geocities.com/sapphida/sappho.html

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CE%B1%CF%80%CF%86%CF%8E

Καλή σας νύχτα!

‘Ωρα να πλαγιάσω!

Εκεί όπου :

Ο φόβος έχει μεγάλα μάτια {У стра́ха глаза́ велики́}

ρώσικη παροιμία

“Χωρίς να βγεις από το σπίτι σου μπορείς τον κόσμο να γνωρίσεις. Χωρίς να δεις απ' το παράθυρο μπορείς να ξέρεις τ' ουρανού το μυστικό. Όσο μακρύτερα πηγαίνεις, τόσο λιγότερα γνωρίζεις.”

Ένα σφουγγάρι για να σβήσω το παρελθόν, ένα τριαντάφυλλο για να γλυκάνω το παρόν κι ένα φιλί για να χαιρετήσω το μέλλον.

Αραβική παροιμία

           …………………..

          Απλά τα υλικά.. πολύ απλά,

          κι’ όχι πολλά .. μόνον τρία..

          και δεν κοστίζουν…

          και είναι κι’ ευκολο να βρεθούν..    

          Μμμ…και λοιπόν..

          Μιας και μερικά πράγματα κρίνονται  εκ του αποτελέσματος…

         Τι λέτε ως προς το τελευταίο;

  

                   Υπήρχε, κάποτε, ένα σπουργιτάκι που, όταν άκουγε τη βροντή της θύελλας, ξάπλωνε στη γη και σήκωνε τα μικροσκοπικά πόδια του προς τον ουρανό.

– Γιατί το κάνεις αυτό;

το ρώτησε μια αλεπού.

- Για να προστατέψω τη γη, που έχει τόσα ζωντανά πλάσματα!

απάντησε το σπουργιτάκι.  

            Σηκώνω τα πόδια μου για να συγκρατήσω τον ουρανό, σε περίπτωση που φανούμε άτυχοι και ο ουρανός πέσει πάνω μας.

– Τα καχεκτικά ποδαράκια σου να συγκρατήσουν τον απέραντο ουρανό;!

            ρώτησε τότε με απορία και ειρωνεία,  η αλεπού.
                       

        – Ο καθένας εδώ κάτω στη γη έχει το δικό του κομμάτι ουρανού να συγκρατήσει, απάντησε το σπουργίτι.

……………………………….

                  Κι είπα, ας αγαπάμε τους σπουργίτες, μέσα στον καθένα μας ζούνε, για το κομμάτι τ’ ουρανού μας….

ΣΥΝΤΑΓΗ

Πάρε μια στέγη από παλιά κεραμίδια
λίγο μετά το μεσημέρι.

Βάλ' τα όλα πλάι
σε μια καταπράσινη

φιλύρα

ερεθισμένη απ' τον άνεμο.

Τοποθέτησε πάνω τους
ένα γαλανό ουρανό πλυμένο
από λίγα άσπρα σύννεφα.

Άφησέ τα μόνα.
Κοίταξέ τα.

Eugène Guillevic

μτφρ. Βασίλης Καραβίτης

…………………………….

Μια καλημέρα  και από μένα

για σας.. άνευ συνταγής,  φίλοι μου!

Και

Καλό σαββατοκύριακο νάχετε!

                  Στ’αλήθεια, όμως,  αναρωτιέμαι, ποιά εικόνα να σας ήρθε , άραγε, στο νού, μόλις διαβάσατε την “ Συνταγή”, αυτό το τόσο όμορφο ποίημα του Eugène Guillevic;

Νιώθετε συνεχώς κουρασμένοι στη δουλειά;  

Είχατε άδεια και σκέφτεστε ότι δεν θέλετε με τίποτα να επιστρέψετε και να ακούτε τις απαιτήσεις του αφεντικού σας;

Οι Times του Λονδίνου, δημοσίευσαν ενα κατάλογο 10 βημάτων για την ψυχική ανανέωση και ισορροπία των εργαζομένων στη δουλειά τους.

Ιδού λοιπόν:

Βήμα πρώτο: Αποφύγετε τις ερωτικές σχέσεις στο γραφείο!. Σε περίπτωση που οποιαδήποτε συναισθηματική σχέση δεν πάει καλά,  αυξάνονται κατά πολύ τα ποσοστά κατάθλιψης. Το 16% των περιπτώσεων συναισθηματικής  απογοήτευσης, καταλήγει σε αυτοκτονίες (!).

       Λέγεται, μάλιστα, οτι όταν το ειδύλλιο ολοκληρώσει τον κύκλο του, οι υπεύθυνοι της διοίκησης ανθρωπίνων πόρων πολλών επιχειρήσεων, έρχονται αντιμέτωποι με περιστατικά που υποδεικνύουν εκδίκηση, εκδήλωση σωματικής βίας, ή άλλοθι και δικαιολογίες για γεγονότα που ποτέ στην ουσία δεν έχουν συμβεί.

Βήμα δεύτερο: Πηγαίνετε νωρίτερα στο σπίτι! Οι ερευνητές του πανεπιστημίου της California κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι υπάρχει σαφής συσχετισμός ανάμεσα στις ώρες εργασίας και τις πιθανότητες ανάπτυξης υψηλής αρτηριακής πίεσης. Τα αποτελέσματα κατέδειξαν ότι οι άνδρες και οι γυναίκες που εργάζονται 40 ώρες την εβδομάδα, είχαν πολύ υψηλότερη πίεση από εκείνους που εργάζονται μεταξύ 11 και 38 ωρών εβδομαδιαίως.

Βήμα τρίτο: Χρησιμοποιείτε τις σκάλες αντί του ανελκυστήρα! Θα έχετε χαμηλότερα επίπεδα χοληστερόλης, καλύτερη αναπνοή, εξαιρετική συχνότητα καρδιακών παλμών και πολύ καλύτερο βάρος! Το λέει και το πανεπιστήμιο του Ulster.

Βήμα τέταρτο: Μετακινείστε την οθόνη του υπολογιστή! Πολύ συχνά, η θέση του υπολογιστή ευθύνεται για πονοκεφάλους και ασθένειες που   σχετίζονται με το λαιμό, το σβέρκο, την πλάτη και τους ώμους. Αυτό  φυσικά επηρεάζει και τη διάθεση του κάθε εργαζομένου. Το καλύτερο, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι το ανώτατο ύψος τη οθόνης να μην ξεπερνά το ύψος των ματιών σας.

Βήμα πέμπτο: Βάλτε γλαστρούλες στο γραφείο! Οι εργαζόμενοι που  φροντίζουν να τοποθετήσουν φυτά στα  γραφεία τους, έχουν κατά 23% λιγότερες πιθανότητες να νοσήσουν από  ασθένεια σχετική με την ξηροδερμία, το βήχα και  την κούραση, απ’ ό,τι οι εργαζόμενοι που δεν έχουν έστω και μια μικρή γλαστρούλα στο γραφείο τους. Ολα αυτά σύμφωνα με το πανεπιστήμιο του Oslo.*  

Βήμα έκτο: Μην κοιτάτε συνέχεια τα email σας!! Υπάρχουν άνθρωποι που κοιτάζουν τα email τους, κατά μέσον όρον, 40 φορές την ημέρα. Για να μην αναφέρουμε πόσα είναι και τί λένε όλα αυτά τα αμέτρητα ηλεκτρονικά μηνύματα. Οι ειδικοί συνιστούν: Για να αποφύγετε το στρες στη δουλειά, κοιτάζετε τα email σας, το πολύ δύο φορές την ημέρα.

Βήμα έβδομο: Κρατείστε ημερολόγιο εργασίας!. “Σήμερα έγινε το τάδε, προχθές το δείνα...”. Εάν δεν κρατάτε μέσα σας τα συναισθήματά σας και τα γράφετε σε μορφή ημερολογίου, τότε θα βγάλετε πολλά απωθυμένα σας και θα νιώσετε πολύ καλύτερα.

Βήμα όγδοο: Επιλέξτε προσεκτικά την θέση του γραφείου σας στον  χώρο εργασίας σας! Το μυστικό; Κοντά σε παράθυρο, μακριά από εκτυπωτή. Το δεύτερο προκαλεί μόλυνση, το πρώτο ευχάριστη διάθεση.

Βήμα ένατο: Γίνετε ελεύθερος επαγγελματίας!!: Η ‘μοναξιά’ του εργαζομένου τον βοηθά σε κάθε περίπτωση να διατηρήσει την ψυχική του ισορροπία, πολύ περισσότερο απ’ό,τι όταν συναναστρέφεται με άλλους. 

Φαντασθείτε, πως μπορείτε να μετατρέψετε το συγκεκριμένο εργασιακό χώρο της εικόνας , τι λέτε;  Λίγα πράγματάκια, μόνο λίγα, χρειάζονται έτσι;

Βήμα δέκατο: Διακοσμείστε, όσο καλύτερα μπορείτε, το γραφείο σας! Η σωστή διακόσμηση και ο κατάλληλος φωτισμός συμβάλλουν αποφασιστικά στην καλύτερη διάθεση. Οι έρευνες του πανεπιστημίου του Texas, κατέδειξαν ότι όσοι εργάζονται σε χώρους με λευκές, μπλε και πράσινες αποχρώσεις, έχουν σημαντικά αυξημένη απόδοση σε σχέση με τους εργαζομένους χώρων με άλλα χρώματα.

Μερικές από τις συμβουλές, οι πιό πολλές μάλιστα, είναι απλές και εφαρμόσιμες, δεν νομίζετε;

Ακολουθείστε, λοιπόν,  τις συμβουλές,  και...καλή επιτυχία!

 Στα υπ’ όψιν: 

         α) Ακούγεται απίστευτο κι όμως είναι αληθινό! Τα φυτά εσωτερικού χώρου δεν «χορταίνουν» να... καταπίνουν οτιδήποτε βλαβερό για το περιβάλλον και το οξυγόνο. Και μάλιστα, δείχνουν να το απολαμβάνουν...Το παραπάνω συμπέρασμα πρόεκυψε μετά από σχετική έρευνα του Πανεπιστημίου Τεχνολογίας του Σίδνεϋ!

        β) Ανάμεσα στα φυτά εσωτερικού χώρου που ελέγχθηκαν από τους ειδικούς επιστήμονες, για την ασφάλεια που προσφέρουν στον ανθρώπινο οργανισμό, συμπεριλαμβάνονται και τα: σπαθίφυλλο, χρυσάνθεμο, αγλαόνημα και η δράκαινα.  

         γ) Όπως, μάλιστα, τονίζεται στα συμπεράσματα της NASA μετά από σχετική διετή έρευνα... «το φυτό ζέρμπερα μπορεί να απομακρύνει σε μεγάλο ποσοστό τις συγκεντρώσεις βενζόλης στα σπίτια, ενώ το φιλόδεντρο μπορεί να εξαλείψει την επικίνδυνη ουσία φορμαλδεΰδη, που υπάρχει στα περισσότερα νοικοκυριά, καθώς αποτελεί βασικό συστατικό στην πλειοψηφία των καθαριστικών για δάπεδα, αντικείμενα κ.λπ.».

Δεν είναι τα πράγματα που ταράσσουν τους ανθρώπους, αλλ' οι γνώμες τους  περί των πραγμάτων….

‘Οταν, λοιπόν, εμποδιζόμαστε ή ταρασσόμαστε ή λυπούμαστε, ποτέ να μην αναζητάμε την αιτία σε άλλον εκτός από τους εαυτούς μας, δηλαδή στις γνώμες ( πεποιθήσεις) που εμείς έχουμε για τα συμβαίνοντα.

Είναι ίδιον  του αφιλοσόφητου (απαίδευτου ανθρώπου) το να ενοχοποιεί κανείς άλλους δι' όσα ο ίδιος κακώς επιτελεί · ίδιον ανθρώπου που έχει αρχίσει να φιλοσοφεί να τ' αποδίδει στον εαυτόν του· και ίδιον φιλοσόφου να μη τ' αποδίδει ούτε σ’ άλλον, ούτε και στον εαυτόν του.

 

 Επίκτητος, φιλόσοφος (έζησε κάπου μεταξύ των ετών 50 - 120)

‘Ηταν εκείνος που μεταξύ άλλων είπε: “ Μπορούν να με σκοτώσουν, να με βλάψουν, όμως, οχι..”

Τις διδασκαλίες του Στωικού φιλοσόφου Επίκτητου έγραψε ο μαθητής του ιστορικός Φλάβιος Αρριανός σε 8 βιβλία, από τα οποία σώζονται τα 4 και το ''Εγχειρίδιον''.

Περί των Στωικών και περί του Επικτήτου ειδικότερα, αν θέλετε: http://www.geocities.com/kresphontes.geo/STOIC.html

http://el.wikisource.org/wiki/Αποσπάσματα_(Επίκτητος)

 

 

 

Ya maria mu-Παναγία μου - Fairuz-Φεΐρουζ

 

“Τα παιδιά σας δεν είναι δικά σας παιδιά.

Είναι οι γιοί και οι κόρες της λαχτάρας της λαχτάρας της Ζωής για τον εαυτόν της.

Έρχονται μέσα από σας, αλλά οχι από σας.

Και παρόλο που είναι μαζί σας, δεν σας ανήκουν.

Μπορείτε να τους δώσετε την αγάπη σας, αλλά οχι τις σκέψεις σας.

Γιατί έχουν τις δικές τους σκέψεις.

Μπορείτε να στεγάσετε το σώμα τους αλλά οχι την ψυχή τους.

Γιατί η ψυχή τους κατοικεί στο σπίτι του αύριο, που σείς δεν μπορείτε να επισκεφθείτε, ούτε στα όνειρά σας.Μπορείτε να προσπαθείτε να είστε σαν και αυτά, αλλά μην επιδιώκετε να τα φτιάξετε σαν και σας.

Γιατί η ζωή δεν πάει προς τα πίσω, ούτε παραμένει στο χθές.

Είστε το τόξο απ’ όπου τα παιδιά σας, σαν ζωντανά , εκτοξεύονται προς τα μπρός.

Ο τοξότης βλέπει τον στόχο πάνω στο μονοπάτι του απείρου και σας λυγίζει με την δύναμή του ώστε τα βέλη του να πάνε ταχύτατα και μακρυά.

Ας είναι το λύγισμά σας στο χέρι του τοξότη για χαρά.

Γιατί όπως αυτός αγαπά το βέλος που πετά, έτσι αγαπά και το τόξο που είναι σταθερό.”

 The prophet, (o προφήτης)

Kahlil Gibran

………………………….

                       ¶ Είναι σήμερα κιόλας η πέμπτη μέρα της νέας χρονιάς! Κι έμελλε νάρθεί το θανατικό πέρα στην Γάζα, να κάνει το ποδαρικό για το νέο ξεκίνημά μου εδώ. 

          Κι ακόμη δεν έχει στεγνώσει το μελάνι σαν έστελνα παραμονές της Πρωτοχρονιάς, τις ευχές μου για ειρήνη σ’όλο τον κόσμο. Τι ειρωνία!

          Η πραγματικότητα χτυπάει σα χαστούκι, ο σπαραγμός των μανάδων, των γαλακτοφόρων μανάδων, γροθιά στο στομάχι!

         Αναρριγώντας μπρος στις εικόνες των σκοτωμένων μωρών, για την ζωή που δεν πρόλαβε...

           Και να, που ο τοξότης λύγισε με την δύναμή του το βέλος τοξεύοντας την καταστροφή των γιών και των θυγατέρων,  εκείνων που δεν ήτανε δικά του παιδιά! 

             …  δικά του, δικά μου, δικά σου…Ω δικέ μου!

                   Πόλεμος και ιστορική αναγκαιότητα(;), πόλεμος και ιστορικός χρόνος(;), πόλεμος και πεποιθήσεις επιβολής(;), πόλεμος και άμυνα(;), πόλεμος και θρησκεία(;), πόλεμος και εξουσία(;), όπως και νάναι, είναι πόλεμος, και σαν τέτοιος, πόλεμος και αίμα, πόλεμος και θάνατος!!

                  Γνωρίζω, δεν είναι ο μόνος πόλεμος που συμβαίνει στον χρόνο που διάγουμε. Χιλιάδες άλλοι μικρότεροι ή μεγαλύτεροι σε έκταση, σε φρίκη και θανατικό, με παρόμοιους, ίδιους ή άλλους φανερούς, ημιδιαφανείς ή σκοτεινούς τρόπους, μαίνονται ανα την υφήλιο στον τρέχοντα χρόνο. Που δεν είναι καν ιστορικός.

                  Αναζητώντας το φυσικό νόμο, προσβλέπω στην ισορροπία, στην αρμονία και στην ειρήνη. Οι πόλεμοι συνέβαιναν και θα συμβαίνουν, τους βλέπουμε ή τους μαντεύουμε τους περισσότερους να συμβαίνουν στις διάφορες μορφές τους στην φύση, στο σύμπαν όλο, είτε υπό κάτω της γής, είτε πάνω στην γή , είτε πάνω από αυτήν, στο διάστημα, από όσα έχω αντιληφθεί ως τα σήμερα.

                 Εκρήξεις βίας παρεμβαίνουν στην εξέλιξη καθορίζοντας νέα δεδομένα, επαναπροσδιορίζοντας άλλα, καταστρέφοντας. Μα, πάντοτε ιστορικά από όσα γνωρίζω, ο κάθε πόλεμος, ήταν μια μεταβατική κατάσταση φύσει περιοριζόμενη στα όρια του προσωρινού και επαναλαμβανομένου τακτώς στα πλαίσια της προσωρινότητός του, ο καθείς. Προς το τελος της αρμονίας , της ισορροπίας..

                  Κι  είναι η Ζωή που έρχεται, μετά, και βρίσκει το νέο της δρόμο. Και δεν φαίνεται, ούτε, ίσως, είναι για μας τους ανθρώπους του τρέχοντος χρόνου, η Ζωή δίκαιη. Κάποιες φορές, όχι όλες, ο κάθε πόλεμος λειτουργεί ως αναγκαιότητα και επιφέρει την κάθαρση και το ποθητό της αναγέννησης σε σήπουσες καταστάσεις. ‘Αλλες φορές, θαρρώ, αυτός ο ίδιος ο πόλεμος είναι η έκφραση της σήψης και των παθών, δρά καταστροφικά ως αυτοσκοπός, χωρίς ελπίδα αναγέννησης από τις στάχτες του.

                  Για μας, στο ανθρώπινο είδος, πιστεύω, οτι Ζωή είναι τα παιδιά που γεννιώνται στον τρέχοντα χρόνο κάθε εποχής.. Αυτά είναι οι φορείς του αύριο. Σ’αυτά στηρίζεται το ανθρώπινο γένος για την επιβίωσή του, κατ’αρχήν.

                 ‘Οσοι φοβούνται, την ζωή του αύριο όπως την αντιλαμβάνονται νάρχεται, σκοτώνουν τα παιδιά του σήμερα, ολουνών μας τα παιδιά. Για κείνους, ίσως είναι  τα ξένα παιδιά, μα πόσες φορές δεν σκοτώνουνε και όσα πιστεύουνε για δικά τους;

                  Τα θυσιαστήρια μαυρίζουν με την κάπνα των θυσιαζομένων, τον ουρανού απανταχού. Και δεν είναι η θυσία του αμνού, εκουσία πράξις , συνήθως!

                  Οι εκόντες μάρτυρες, πάντοτε ιστορικά, ήταν λίγοι, μετρημένοι αριθμητικώς, σε σχέση με την πλειονότητα του είδους που ανήκαν κάθε φορά.

                  Και αυτά τα σκοτωμένα παιδιά, δεν πρόλαβαν να ζήσουνε, να ερωτηθούνε για τον ρόλο τους . Αποφασίσανε άλλοι, να μην υπάρξουνε, Μαλλον, λέω, θα φοβήθηκαν τον ρόλο τους στην ζωή!

      ¶       Για την κατάσταση στην εμπόλεμη ζώνη του Ισραηλ, για το Παλαιστινιακό και τα του Αραβικού ζητήματος, έχουν γραφτεί πολλά και θα χυθεί πολύ ακόμη μελάνη. Ας αφήσω, λοιπόν, το θέμα στους πλέον ειδικούς!

                  ‘Ομως, διάβασα μόλις σήμερα μια μελέτη πάνω στο θέμα, την οποία βρήκα εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και, αν ενδιαφέρεσθε, μπορείτε να την αναγνώσετε εδώ: http://noctoc-noctoc.blogspot.com/2009/01/israels-right-to-be-racist-

                  Η εν λόγω μελέτη , η οποία φέρει τον τίτλο “Το δικαίωμα του Ισραήλ να είναι ένα ρατσιστικό κράτος-Israel's right to be a racist state” φέρει την υπογραφή, κατά πως λέει ο κάτοχος του ιστολογίου που είναι ο υπέυθυνος και για την μετάφρασή της στα Ελληνικά,  του Joseph Massad, καθηγητή της σύγχρονης Αραβικής πολιτικής και πνευματικής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια.Το τελευταίο του βιβλίο είναι: " Η Συνέχιση του Παλαιστινιακού Ζητήματος: Δοκίμια για τον Σιωνισμό και τους Παλαιστινίους.”